ટ્રાન્સફોર્મર એટલે શું? તેનો સિદ્ધાંત લખો અને તેની રચના સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ટ્રાન્સફોર્મર એ એક વિદ્યુત ઉપકરણ છે જે $AC$ વોલ્ટેજમાં વધારો કે ઘટાડો કરે છે.
જે ટ્રાન્સફોર્મર વોલ્ટેજ વધારે છે તેને સ્ટેપ-અપ ટ્રાન્સફોર્મર કહેવાય છે,જ્યારે જે ટ્રાન્સફોર્મર વોલ્ટેજ ઘટાડે છે તેને સ્ટેપ-ડાઉન ટ્રાન્સફોર્મર કહેવાય છે.
સિદ્ધાંત: ટ્રાન્સફોર્મર મ્યુચ્યુઅલ ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક ઇન્ડક્શનના સિદ્ધાંત પર કાર્ય કરે છે.
રચના: ટ્રાન્સફોર્મરમાં એકબીજાથી અલગ કરેલા ગૂંચળાના બે સેટ હોય છે.
આકૃતિ $(a)$ અને $(b)$ માં દર્શાવ્યા મુજબ,ગૂંચળાને નરમ લોખંડના ગર્ભ (core) પર કાં તો એકબીજાની ઉપર અથવા ગર્ભના અલગ-અલગ ભાગો પર વીંટાળવામાં આવે છે. જે ગૂંચળાને પ્રાઇમરી ગૂંચળું કહેવાય છે તેમાં $N_{p}$ આંટા હોય છે.
બીજા ગૂંચળાને સેકન્ડરી ગૂંચળું કહેવાય છે અને તેમાં $N_{s}$ આંટા હોય છે. પ્રાઇમરી ગૂંચળું એ ઇનપુટ ગૂંચળું છે અને સેકન્ડરી ગૂંચળું એ ટ્રાન્સફોર્મરનું આઉટપુટ ગૂંચળું છે.
ગૂંચળાને બે રીતે વીંટાળવામાં આવે છે:
$(1)$ કોર પ્રકાર: ગૂંચળાને નરમ લોખંડના ગર્ભના અલગ-અલગ ભાગો પર વીંટાળવામાં આવે છે,જે આકૃતિ $(b)$ માં દર્શાવેલ છે.
$(2)$ શેલ પ્રકાર: ગૂંચળાને નરમ લોખંડના ગર્ભ પર એકબીજાની ઉપર વીંટાળવામાં આવે છે,જે આકૃતિ $(a)$ માં દર્શાવેલ છે.

Explore More

Similar Questions

એક ટ્રાન્સફોર્મરમાં પ્રાઇમરી કોઈલમાં $100$ આંટા છે અને તે $8 \, A$ પ્રવાહ વહન કરે છે. જો ઇનપુટ પાવર $1 \, kW$ હોય, તો $500 \, V$ આઉટપુટ મેળવવા માટે સેકન્ડરી કોઈલમાં જરૂરી આંટાની સંખ્યા કેટલી હશે?

વોલ્ટેજને લાંબા અંતર સુધી પ્રસારિત કરવા માટે કયા ઉપકરણનો ઉપયોગ થાય છે અને શા માટે?

વ્યવહારમાં વપરાતા સ્ટેપ-અપ ટ્રાન્સફોર્મરમાં આઉટપુટ પાવર . . . . . . હોય છે.

એક ટ્રાન્સફોર્મરમાં પ્રાથમિક ગૂંચળામાં $500$ આંટા અને ગૌણ ગૂંચળામાં $10$ આંટા છે,જે $10\, \Omega$ ના લોડ સાથે જોડાયેલ છે. જ્યારે ગૌણ ગૂંચળામાં વોલ્ટેજ $50\, V$ હોય,ત્યારે પ્રાથમિક ગૂંચળામાં વહેતો પ્રવાહ શોધો. ($A$ માં)

એક સ્ટેપ-ડાઉન ટ્રાન્સફોર્મરને $2400\,V$ ની લાઇન સાથે જોડવામાં આવે છે અને આઉટપુટ લોડમાં $80\,A$ નો પ્રવાહ વહે છે. પ્રાઇમરી અને સેકન્ડરી ગૂંચળાના આંટાઓનો ગુણોત્તર $20:1$ છે. જો ટ્રાન્સફોર્મરની કાર્યક્ષમતા $100\%$ હોય, તો પ્રાઇમરી ગૂંચળામાં વહેતો પ્રવાહ......$A$ હશે.

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo